Veel mensen denken dat verouderen een vast proces is. Iets dat bij het leven hoort en voor iedere soort ongeveer hetzelfde verloopt.
Maar als we naar dieren kijken, zien we iets opvallends.
Een voorbeeld: een mannetjesmier leeft maar enkele weken, terwijl een koningin 10 tot 20 jaar oud kan worden — soms zelfs 30 jaar.
Dat grote verschil zet je aan het denken. Verouderen is dus niet zo vanzelfsprekend als we vaak denken.
Blijkbaar zijn er factoren die een grote invloed hebben op hoe lang een organisme leeft. En juist dat maakt dit onderwerp zo interessant — ook voor jou.
We maken hier kennis met fascinerende vragen rond de levensduur van dieren. Waarom leeft een muis maar een paar jaar, terwijl olifanten wel 60 tot 70 jaar kunnen worden? Bestaat er een geheim achter dit grote verschil? Kunnen we hier iets van leren?
We kijken daarbij ook naar regeneratie: het bijzondere vermogen van sommige dieren om verloren lichaamsdelen weer te laten aangroeien. Zo kan bij een salamander de staart opnieuw aangroeien nadat deze is verloren. Maar wat te denken van de zoetwaterpoliep, de hydra? Biologen zijn bijzonder geïnteresseerd in de hydra vanwege haar regeneratieve capaciteit: deze diertjes verouderen niet en sterven niet door ouderdom.
Een nieuw staartje…
Wat een indrukwekkend beeld. Een kudde olifanten. Olifanten behoren tot de grootste dieren ter wereld en ze hebben geen natuurlijke vijanden of je zou de mens moeten noemen. Hoe sterven ze dan? Een olifant krijgt gedurende zijn leven zes keer een nieuwe set kiezen. Wanneer de laatste set kiezen rond de leeftijd van 60-70 jaar volledig is versleten en uitvalt, kan de olifant zijn voedsel (stugge grassen, takken, bast) niet meer kauwen en verteren. Het dier sterft dan uiteindelijk door ondervoeding en uitputting.
1. Waarom de meesten van ons geen enkel besef rond het antwoord hebben
Bij olifanten hebben de meesten nog wel een bepaald besef hoe oud ze worden. Maar als het gaat om insecten? De meesten weten daarover niets. Waarom? We bouwen met insecten geen emotionele band op, waardoor hun levensloop ons letterlijk en figuurlijk ontgaat.
2. De levensverwachting van insecten in het kort
De totale levensduur is extreem divers en loopt uiteen van enkele uren tot tientallen jaren. De beroemde ‘eendagsvlieg’ leeft maar enkele uren, na een verblijf van één tot twee jaar als larve onder water.
Een huisvlieg leeft in totaal ongeveer een maand. Het absolute uiterste is de termietenkoningin: zij kan een indrukwekkende 30 tot 50 jaar oud worden.
Voor wie is deze reeks?
Voor iedereen! Je hebt geen voorkennis nodig om mee te doen. Of je nu een absolute beginner bent of al wat meer weet over het onderwerp: je ontdekt vanzelf of de inhoud je aanspreekt.
Hoe lang duurt dit onderdeel?
Je doorloopt dit onderdeel in ongeveer een uur. Wil je je verder verdiepen? In de volgende hoofdstukken vind je ook extra artikelen en video’s. Als je daarin duikt, ben je natuurlijk langer bezig — maar het is wél ontzettend interessant!
1. Waar het boek over gaat
De basis van deze reeks ligt gedeeltelijk bij het boek “De toekomst van verouderen” van em. prof. dr. ir. Kasper Boon.
Dit werk bespreekt de meest recente wetenschappelijke doorbraken die onze levensverwachting aanzienlijk kunnen verlengen. De focus ligt hierbij op de cruciale rol van ons DNA en het zogenaamde ‘epigenoom’. Daarnaast onderzoekt het boek hoe Artificial Intelligence (AI) ons helpt te begrijpen dat we het verouderingsproces al op dit moment niet alleen kunnen vertragen, maar zelfs kunnen omdraaien.
2. De meerwaarde van deze cursus
Hoewel het boek de ideale metgezel is om rustig op papier tot je te nemen, biedt deze cursus een aantal unieke voordelen:
Interactie: We maken gebruik van video’s en ‘vraag-en-antwoord-spellen’ om de stof levendig te maken. Vooral het gebruik van video biedt een enorme meerwaarde.
Verdieping: In deze reeks gaan we op specifieke onderdelen vaak nóg dieper op de materie in, dan in het boek mogelijk is.
Soms kom je soms vragen of opdrachten tegen. Laat je daar vooral niet door afschrikken! Je bent namelijk nergens toe verplicht. Ze zijn puur bedoeld als extra verdieping voor wie daar zin in heeft. Voel je dus vrij om ze lekker over te slaan.