De belangrijkste balans

Opvallend!

Veel mensen denken bij stress vooral aan drukte op het werk.
Toch blijkt uit onderzoek dat niet zozeer de hoeveelheid werk het grootste probleem vormt, maar het gebrek aan herstel. Ons lichaam is gemaakt om periodes van inspanning af te wisselen met periodes van rust. Wanneer die afwisseling verdwijnt, ontstaat een situatie waarin stress zich langzaam opstapelt.
Een goede werk-privébalans gaat daarom niet alleen over het aantal uren dat iemand werkt. Het gaat vooral over de vraag of er voldoende momenten zijn waarop lichaam en geest kunnen herstellen.

Vanuit de wereld van longevity krijgt dit onderwerp steeds meer aandacht. We weten inmiddels dat langdurige stress invloed heeft op het epigenoom: het systeem dat bepaalt welke genen actief zijn en welke niet. Onderzoekers zien steeds vaker dat mensen met langdurige stress gemiddeld een hogere biologische leeftijd hebben dan mensen met voldoende herstelmomenten.

Een video als introductie

Waarom herstel noodzakelijk is

Tijdens perioden van spanning maakt het lichaam verschillende stresshormonen aan, waaronder de reeds genoemde adrenaline en cortisol. Deze hormonen helpen ons om alert te reageren op uitdagingen. Dat is nuttig wanneer we een belangrijke presentatie moeten geven, een probleem moeten oplossen of snel moeten handelen in een noodsituatie.

Na afloop van die inspanning hoort het lichaam echter terug te keren naar een toestand van rust.
Wanneer dat herstel uitblijft:
• blijft de hartslag verhoogd;
• blijft de bloeddruk hoger;
• blijft het lichaam energie verbruiken;
• krijgt het afweersysteem minder ruimte om te herstellen;
• ontstaat vermoeidheid.

Een mens kan veel stress verdragen, mits daar voldoende herstel tegenover staat.

Wanneer werk en privé door elkaar gaan lopen

Vroeger was de scheiding tussen werk en privé vaak duidelijker.
Aan het einde van de werkdag ging men naar huis en bleef het werk achter op kantoor.
Door smartphones, e-mail, Teams, WhatsApp en andere communicatiemiddelen is die grens minder duidelijk geworden.

Veel medewerkers:
• lezen ’s avonds nog e-mails;
• beantwoorden berichten in het weekend;
• denken tijdens vakanties aan het werk;
• ervaren de druk om altijd bereikbaar te zijn.
Hierdoor krijgt het lichaam minder kansen om volledig tot rust te komen. Het gevolg is dat spanning niet verdwijnt, maar aanwezig blijft op de achtergrond.

De rol van slaap

Slaap is misschien wel de belangrijkste herstelactiviteit die we hebben.
Tijdens de slaap:
• herstelt het brein;
• worden herinneringen verwerkt;
• worden beschadigde cellen gerepareerd;
• krijgt het immuunsysteem de kans om zich te herstellen.
Chronische stress en slechte slaap versterken elkaar. Stress leidt tot slechter slapen. Slechter slapen maakt mensen gevoeliger voor stress.
Zo ontstaat gemakkelijk de reeds genoemde vicieuze cirkel. Binnen longevity wordt slaap daarom gezien als een van de belangrijkste factoren voor gezond ouder worden.

Ook over dit onderwerp hebben we een afzonderlijk deel gemaakt.

Sociale relaties als bescherming tegen stress

Mensen zijn sociale wezens. Uit onderzoek blijkt dat sociale steun een belangrijke beschermende factor vormt tegen langdurige stress.

Het kan gaan om:
• een partner;
• familie;
• vrienden;
• collega’s;
• een leidinggevende.

Mensen die problemen kunnen bespreken met anderen blijken gemiddeld beter bestand tegen stress dan mensen die alles alleen proberen op te lossen.
Een goed gesprek lost niet altijd het probleem op, maar vermindert vaak wel de ervaren belasting.

Beweging als natuurlijke stressremmer

Beweging wordt soms gezien als een extra belasting. Toch werkt regelmatige beweging juist stressverlagend.
Tijdens bewegen:
• daalt spanning;
• verbetert de stemming;
• neemt de slaapkwaliteit toe;
• verbetert de conditie;
• herstelt het lichaam sneller.
Daarvoor zijn geen extreme prestaties nodig.
Dagelijks wandelen, fietsen of tuinieren kan al een merkbaar effect hebben.

Mantelzorg en andere verborgen belastingen

Wanneer organisaties naar werkstress kijken, richten zij zich vaak op het werk zelf. Toch spelen ook privéomstandigheden een belangrijke rol. Denk aan:
• mantelzorg;
• financiële zorgen;
• relatieproblemen;
• ziekte binnen het gezin;
• opvoeding van kinderen.

Voor medewerkers kan de combinatie van werkdruk en privébelasting zwaar wegen.
Daarom is het belangrijk dat leidinggevenden oog hebben voor de mens achter de functie.

Grenzen leren stellen

Een gezonde werk-privébalans vraagt ook om persoonlijke keuzes.
Veel mensen hebben moeite met:
• nee zeggen;
• taken delegeren;
• prioriteiten stellen;
• verwachtingen bijstellen.

Daardoor nemen zij meer verantwoordelijkheid op zich dan nodig is.
Het stellen van grenzen is geen teken van zwakte. Het is juist een manier om langdurig gezond en inzetbaar te blijven.

Conclusies

Wat betekent dit voor mij?
Een goede werk-privébalans betekent niet dat werk onbelangrijk is. Het betekent dat inspanning en herstel met elkaar in evenwicht blijven.
Vraag jezelf regelmatig af:
• Heb ik voldoende momenten van ontspanning?
• Slaap ik voldoende?
• Kan ik mijn werk loslaten?
• Heb ik tijd voor familie, vrienden en hobby’s?
• Voel ik me regelmatig uitgerust?
Wanneer het antwoord op meerdere van deze vragen “nee” is, kan dat een signaal zijn dat de balans onder druk staat.
Juist kleine veranderingen kunnen een groot verschil maken. Voldoende slaap, regelmatige beweging, sociale contacten en duidelijke grenzen helpen niet alleen om stress te verminderen, maar dragen ook bij aan een gezonder, vitaler en mogelijk langer leven.

Beantwoord eerst en klik dan pas op de vraag om te zien wat ons antwoord is

Vraag 1: Waarom is herstel volgens dit hoofdstuk net zo belangrijk als presteren?

Antwoord: Het lichaam is gemaakt voor een afwisseling van inspanning en rust. Tijdens herstel kunnen hartslag, bloeddruk en stresshormonen weer dalen. Zonder voldoende herstel stapelt stress zich op en neemt de kans op gezondheidsproblemen toe.

Vraag 2: Waarom is de grens tussen werk en privé tegenwoordig minder duidelijk geworden?

Antwoord: Door smartphones, e-mail, Teams en WhatsApp blijven veel mensen ook buiten werktijd bereikbaar. Daardoor denken zij vaker aan hun werk en krijgt het lichaam minder kans om volledig tot rust te komen.

Vraag 3: Waarom wordt slaap gezien als een van de belangrijkste herstelactiviteiten?

Antwoord: Tijdens de slaap herstelt het brein, worden herinneringen verwerkt, krijgen beschadigde cellen de kans om te herstellen en kan het immuunsysteem zich versterken. Daarom speelt slaap een belangrijke rol bij gezondheid en longevity.

Vraag 4: Hoe kunnen sociale relaties helpen bij het verminderen van stress?

Antwoord: Sociale steun van een partner, familie, vrienden, collega’s of een leidinggevende helpt mensen beter om te gaan met stress. Problemen bespreken vermindert vaak de ervaren belasting en maakt mensen weerbaarder tegen langdurige stress.

Vraag 5: Welke privéomstandigheden kunnen volgens het hoofdstuk bijdragen aan stress?

Antwoord: Voorbeelden zijn mantelzorg, financiële zorgen, relatieproblemen, ziekte binnen het gezin en de opvoeding van kinderen. Deze factoren kunnen samen met werkdruk zorgen voor een zware belasting.

Een video ter afsluiting

Klik hier om te zien hoe je Nederlandse ondertitels instelt. (Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten)

Klik op de CC knop

2. Klik op het tandwieltje

3. Klik op Subtitles

4. Klik op Auto translate

5. Klik op Dutch

6. Klaar