Moeilijke momenten
Iedereen krijgt te maken met moeilijke momenten
Terugval hoort bij veranderen
Veel mensen denken dat gedragsverandering een rechte lijn is: iedere dag een beetje beter. In werkelijkheid gaat het vaak met ups en downs. Soms gaat het weken goed, daarna volgt een moeilijke periode.
Dat is normaal. Nieuwe gewoontes aanleren lijkt op leren fietsen. Daarbij val je soms ook. Een terugval betekent niet dat je hebt gefaald. Het betekent alleen dat je even van de route bent afgeweken.
Belangrijk om te onthouden
Een terugval is geen mislukking. Het is een onderdeel van het leerproces.
De valkuil van alles-of-niets denken
Veel mensen stellen hoge eisen aan zichzelf. Ze vinden dat ze hun nieuwe gedrag perfect moeten uitvoeren.
Een wandeling overslaan voelt als falen. Een keer snoepen voelt als falen. Een avond te laat naar bed voelt als falen.
Daardoor ontstaat een gevaarlijk patroon. Eén misstap wordt een reden om helemaal te stoppen.
Een betere vraag
Vraag jezelf niet af:
“Heb ik vandaag alles goed gedaan?”
Vraag jezelf af:
“Ga ik nog steeds in de richting van mijn doel?”
Dat maakt gedragsverandering veel realistischer en duurzamer.
Emoties sturen vaak ons gedrag
We denken vaak dat gewoontes vooral logisch zijn. In werkelijkheid spelen emoties vaak een grote rol. Mensen eten niet alleen omdat ze honger hebben. Ze eten soms ook omdat ze gespannen, verdrietig of verveeld zijn.
Hetzelfde geldt voor andere gewoontes:
• scrollen op sociale media;
• alcohol drinken;
• uitstelgedrag;
• eindeloos televisie kijken.
De vraag achter het gedrag
Vraag jezelf af:
Wat levert deze gewoonte mij op?
Vaak ontdek je dat een gewoonte een behoefte vervult, zoals ontspanning, afleiding of troost.
Strategie (1)
Op moeilijke dagen hoef je niet alles perfect te doen.
Kun je niet een uur wandelen? Wandel dan tien minuten.
Kun je niet uitgebreid sporten? Doe dan een korte oefening.
Waarom dit werkt
Een kleine stap houdt de gewoonte in leven. Zo voorkom je dat je helemaal stopt.
Strategie (2)
Terugval ontstaat vaak in voorspelbare situaties.
Denk bijvoorbeeld aan:
• stress op het werk;
• vakantie;
• feestdagen;
• vermoeidheid;
• slecht weer.
Maak een plan
Vraag jezelf af:
“Wat ga ik doen als deze situatie zich voordoet?”
Voorbereiding maakt moeilijke momenten makkelijker.
Strategie (3)
Na een terugval reageren veel mensen streng op zichzelf.
Ze denken:
• “Wat ben ik dom.”
• “Het lukt mij toch nooit.”
• “Ik kan dit niet.”
Dat helpt niet.
Een betere reactie
Zeg liever:
“Vandaag ging het minder goed. Morgen pak ik het weer op.”
Mensen die mild zijn voor zichzelf houden veranderingen vaak langer vol.
Maak jouw persoonlijke actieplan
Kies één gewoonte waaraan je de komende maanden wilt werken.
Niet drie gewoontes tegelijk.
Niet vijf.
Eén.
Mijn doel
Wat wil ik bereiken?
Mijn eerste stap
Wat kan ik vandaag al doen?
Mijn omgeving
Welke veranderingen kunnen mij helpen?
Mijn steun
Wie kan mij ondersteunen?
Mijn risicomomenten
Wanneer is de kans op terugval het grootst?
Mijn herstelplan
Wat ga ik doen als het een keer misgaat?
Conclusies
Samenvatting
• Terugval hoort bij veranderen.
• Perfectie is niet nodig.
• Emoties spelen een belangrijke rol bij gewoontes.
• Kleine stappen zijn beter dan geen stappen.
• Voorbereiding helpt moeilijke momenten op te vangen.
• Wees mild voor jezelf.
• Maak een concreet actieplan.
Wat betekent dit voor mij?
Veranderen is geen wedstrijd die je alleen wint als alles perfect verloopt. Iedereen heeft moeilijke dagen. Het belangrijkste is dat je na een terugval weer verder gaat. Succes ontstaat niet door één grote beslissing, maar door kleine keuzes die je steeds opnieuw maakt. Juist die kleine stappen zorgen uiteindelijk voor blijvende verandering.
Dit sluit ook beter aan bij de stijl van de eerdere hoofdstukken: kortere blokken, duidelijke tussenkopjes en een afsluitend “Wat betekent dit voor mij?”. Dat leest veel prettiger in een online cursus.
Beantwoord eerst en klik dan pas op de vraag om te zien wat ons antwoord is
Vraag 1: Waarom hoort terugval volgens dit hoofdstuk bij gedragsverandering?
Antwoord: Omdat verandering meestal verloopt met ups en downs en niet in een rechte lijn.
Vraag 2: Wat wordt bedoeld met alles-of-niets-denken?
Antwoord: De gedachte dat je óf perfect bezig bent óf volledig hebt gefaald.
Vraag 3: Waarom spelen emoties een belangrijke rol bij gewoontes?
Antwoord: Omdat veel gewoontes behoeften vervullen zoals ontspanning, afleiding of troost.
Vraag 4: Wat kun je doen op een moeilijke dag als je je gewoonte niet volledig kunt uitvoeren?
Antwoord: De lat tijdelijk verlagen en een kleine stap zetten.
Vraag 5: Hoe kun je het beste reageren op een terugval?
Antwoord: Vriendelijk voor jezelf zijn en de volgende dag opnieuw beginnen.